SEZON
ÖNCESİ DEĞERLENDİRME (TIBBİ VE FİZİKSEL UYGUNLUK), RUTİN SEZONAL
TAKİP VE PERFORMANS TESTLERİ
Sezon
öncesi değerlendirmeler sporcunun olası sağlık sorunlarını belirlemek
ve fiziksel durumunu ayrıntılı bir biçimde ortaya koymak açısından
önemlidir. Bu tür değerlendirmeler sadece performans sporcuları için
değil spora yeni başlayan veya başlamak isteyen her yaşta birey için
önemli ve değerlidir. Bu tür bir değerlendirmenin sonuçları ışığında
kişinin risk taşıyan olası sağlık sorunlarını çözmek mümkündür. Ayrıca
elde edilen bulgular ışığında kişiye özel egzersizler önerebilme şansı
da elde edilir.
Bölümümüzde
bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak ayrıntılı sistematik bir tıbbi
değerlendirme (kas-iskelet, kalp-dolaşım sistemi muayeneleri başta
olmak üzere bütün sistem muayeneleri) ve kan analizleri yapılmaktadır.
Ayrıca kişinin yaptığı spor branşı göz önünde tutularak genel dayanıklılık
(maksimal test),
anaerobik güç,
kas kuvvet ve dayanıklılığı,
genel psikolojik durum, vücut
kompozisyonun belirlenmesi ile ilgili testler uygulanmaktadır.
Test sonuçları ışığında kişiye ve branşına uygun antrenman önerileri
verilmektedir. Bu testler ile sporcunun branşına ve düzeyine uygun
özellikler temel alınarak fiziksel eksikliklerini belirleme ve yerine
koyma şansı elde edilebilir. Bu eksikliklerin sporcunun yaralanma
riskini artırması yanında sporcunun performansını da olumsuz etkileyeceği
aşikardır. Performans sporcularında bu testleri antrenörün önerileri
ışığında sezon içi dönemde de uygulamak performansı takip etmek açısından
faydalıdır.
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SPOR HEKİMLİĞİ RUTİN PERFORMANS TEST UYGULAMALARI
Maksimal
test (aerobik test): Metabolik
ölçümlerin yapıldığı bu test branşa uygun olarak koşu bandı
veya bisiklet ergometresinde uygulanmaktadır. Genel dayanıklılık
düzeyini belirlemenin öncelikli olarak amaçlandığı bu test
ile solunumsal parametreleri kullanarak anaerobik (oksijensiz
ortamda enerji elde edebilme yeteneği) kapasite hakkında da
bilgi sahibi olunabilmektedir. Tükenene kadar egzersizin sürdürüldüğü
bu test sırasında maske ve hortum yardımı ile metabolik analizör
içine nefesine veren sporcunun verdiği her nefes havasında
oksijen ve karbon dioksit miktarı ölçülmektedir. Maksimal
oksijen tüketim değerinin hesaplandığı bu testin sonucunda
bireyin dayanıklılık (aerobik, oksijenli ortamda enerji elde
edebilme yeteneği) kapasitesi belirlenmektedir.
Anaerobik
test (Wingate test): Bisiklet
ergometresinde uygulanan bu test ile anaerobik güç (pik güç,
ortalama güç, güçteki düşüş oranı ..) ve anaerobik güçteki
devamlılık test edilmektedir. 30 saniyelik Wingate test düzeneğinin
kullanıldığı bu test bölümümüzde anaerobik güçteki devamlılığı
test etmek amacı ile aralarda 1’er dakikalık dinlenim verildiği
3 adet 30 saniyelik maksimal pedal çevirme testi şeklinde
uygulanmaktadır. Bu test sonucunda bireyin yüksek tempoyu
sürdürebilme ve güç oluşturabilme kapasitesi hakkında bilgi
elde edinilmektedir.
Kas
kuvvet testi: Sporcunun
branşına göre diz, omuz … bölgelerinin kas kuvveti, dayanıklılığı
gibi özellikler test edilmektedir. İzokinetik dinamometre
ile yapılan bu ölçümlerin sonucunda kas kuvvet özelliklerinin
branşa uygunluğu belirlenmektedir.
Antropometri: Sporcunun
branşına göre diz, omuz … bölgelerinin kas kuvveti, dayanıklılığı
gibi özellikler test edilmektedir. İzokinetik dinamometre
ile yapılan bu ölçümlerin sonucunda kas kuvvet özelliklerinin
branşa uygunluğu belirlenmektedir.
Ayrıca branşa uygun bir kısım saha testleri de isteğe bağlı olarak
saha şartlarında yapılmaktadır. Tıbbi değerlendirme ve fiziksel
testler antrenör veya sporcunun talepleri ışığında çeşitlendirilmektedir.
SPORCU SAĞLIĞI - SPOR YARALANMALARI - Prof. Dr. HAKAN GÜR